सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन केबल इन्सुलेशन संयुगे

टेक्नॉलॉजी प्रेस

सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन केबल इन्सुलेशन संयुगे

सारांश: वायर आणि केबलसाठी वापरल्या जाणाऱ्या सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेटिंग मटेरियलचे क्रॉस-लिंकिंग तत्त्व, वर्गीकरण, फॉर्म्युलेशन, प्रक्रिया आणि उपकरणे यांचे थोडक्यात वर्णन केले आहे, तसेच सिलेन नैसर्गिकरित्या क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेटिंग मटेरियलच्या उपयोगातील आणि वापरातील काही वैशिष्ट्ये, तसेच मटेरियलच्या क्रॉस-लिंकिंग स्थितीवर परिणाम करणाऱ्या घटकांचा परिचय करून दिला आहे.

मुख्य शब्द: सिलेन क्रॉस-लिंकिंग; नैसर्गिक क्रॉस-लिंकिंग; पॉलिथिलीन; इन्सुलेशन; वायर आणि केबल
सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन केबल मटेरियल आता वायर आणि केबल उद्योगात कमी-व्होल्टेज पॉवर केबल्ससाठी इन्सुलेटिंग मटेरियल म्हणून मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाते. क्रॉस-लिंक्ड वायर आणि केबलच्या निर्मितीमध्ये, पेरोक्साइड क्रॉस-लिंकिंग आणि इरेडिएशन क्रॉस-लिंकिंग यांसारख्या पद्धतींच्या तुलनेत, या मटेरियलसाठी लागणारी उत्पादन उपकरणे सोपी, हाताळण्यास सुलभ, एकूण खर्च कमी आणि इतर अनेक फायदे आहेत, ज्यामुळे ते इन्सुलेशन असलेल्या कमी-व्होल्टेज क्रॉस-लिंक्ड केबलसाठी एक प्रमुख मटेरियल बनले आहे.

१. सिलेन क्रॉस-लिंक्ड केबल मटेरियल क्रॉस-लिंकिंगचे तत्त्व

सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलिथिलीन बनवण्यामध्ये दोन मुख्य प्रक्रियांचा समावेश असतो: ग्राफ्टिंग आणि क्रॉस-लिंकिंग. ग्राफ्टिंग प्रक्रियेमध्ये, मुक्त इनिशिएटरच्या क्रियेमुळे आणि पायरोलिसिस होऊन मुक्त रॅडिकल्स तयार झाल्यामुळे, पॉलिमर त्याच्या तृतीयक कार्बन अणूवरील H-अणू गमावतो. हे मुक्त रॅडिकल्स विनाइल सिलेनच्या – CH = CH2 गटाशी अभिक्रिया करून ट्रायऑक्सिसिलिल एस्टर गट असलेला ग्राफ्टेड पॉलिमर तयार करतात. क्रॉस-लिंकिंग प्रक्रियेमध्ये, प्रथम ग्राफ्ट पॉलिमरचे पाण्याच्या उपस्थितीत हायड्रोलिसिस करून सिलॅनॉल तयार केले जाते, आणि – OH हे लगतच्या Si-OH गटाशी संघनित होऊन Si-O-Si बंध तयार करते, ज्यामुळे पॉलिमर मॅक्रोमोलेक्यूल्सचे क्रॉस-लिंकिंग होते.

२. सिलेन क्रॉस-लिंक्ड केबल मटेरियल आणि त्याच्या केबल उत्पादनाची पद्धत

तुम्हाला माहीत आहे की, सिलेन क्रॉस-लिंक्ड केबल्स आणि त्यांच्या केबल्ससाठी दोन-टप्प्यांची आणि एक-टप्प्यांची उत्पादन पद्धती आहेत. दोन-टप्प्यांची पद्धत आणि एक-टप्प्यांची पद्धत यांमधील फरक हा आहे की सिलेन ग्राफ्टिंग प्रक्रिया कोठे केली जाते; दोन-टप्प्यांच्या पद्धतीत ही प्रक्रिया केबल मटेरियल उत्पादकाकडे केली जाते, तर एक-टप्प्यांच्या पद्धतीत ही प्रक्रिया केबल उत्पादन कारखान्यात केली जाते. बाजारात सर्वाधिक वाटा असलेले दोन-टप्प्यांचे सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलिथिलीन इन्सुलेटिंग मटेरियल हे तथाकथित 'ए' आणि 'बी' मटेरियलपासून बनलेले असते, ज्यात 'ए' मटेरियल म्हणजे सिलेनने ग्राफ्ट केलेले पॉलिथिलीन असते आणि 'बी' मटेरियल म्हणजे कॅटॅलिस्ट मास्टर बॅच असते. त्यानंतर इन्सुलेटिंग कोअरला गरम पाण्यात किंवा वाफेमध्ये क्रॉस-लिंक केले जाते.

आणखी एक प्रकारचा दोन-टप्प्यांचा सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेटर आहे, ज्यामध्ये संश्लेषणादरम्यान विनाइल सिलेन थेट पॉलीथिलीनमध्ये समाविष्ट करून 'A' मटेरियल वेगळ्या पद्धतीने तयार केले जाते, जेणेकरून सिलेन शाखा असलेल्या साखळ्या असलेले पॉलीथिलीन प्राप्त होईल.
एक-चरण पद्धतीचे देखील दोन प्रकार आहेत. पारंपारिक एक-चरण प्रक्रियेमध्ये, विविध कच्चा माल एका सूत्रानुसार विशेष अचूक मापन प्रणालीद्वारे विशिष्ट प्रमाणात घेऊन, एका खास डिझाइन केलेल्या एक्सट्रूडरमध्ये एकाच टप्प्यात केबल इन्सुलेशन कोरचे ग्राफ्टिंग आणि एक्सट्रूजन पूर्ण केले जाते. या प्रक्रियेत, ग्रॅन्युलेशनची आवश्यकता नसते आणि केबल मटेरियल प्लांटच्या सहभागाची गरज नसते; हे काम केबल फॅक्टरी स्वतःच पूर्ण करते. ही एक-चरण सिलेन क्रॉस-लिंक्ड केबल उत्पादन उपकरणे आणि फॉर्म्युलेशन तंत्रज्ञान बहुतेक परदेशातून आयात केले जाते आणि ते महाग असते.

दुसऱ्या प्रकारची एक-टप्प्यातील सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेशन सामग्री केबल सामग्री उत्पादकांद्वारे तयार केली जाते. यामध्ये सर्व कच्चा माल एका सूत्रानुसार विशिष्ट प्रमाणात एकत्र मिसळून, पॅकेज करून विकला जातो. यात 'ए' मटेरियल आणि 'बी' मटेरियल नसते. केबल प्लांटमध्ये केबल इन्सुलेशन कोरचे ग्राफ्टिंग आणि एक्सट्रूजन एकाच वेळी पूर्ण करण्यासाठी थेट एक्सट्रूडरचा वापर केला जातो. या पद्धतीचे वैशिष्ट्य म्हणजे यासाठी महागड्या विशेष एक्सट्रूडरची आवश्यकता नसते, कारण सिलेन ग्राफ्टिंग प्रक्रिया एका सामान्य पीव्हीसी एक्सट्रूडरमध्ये पूर्ण केली जाऊ शकते. तसेच, या दोन-टप्प्यांच्या पद्धतीमुळे एक्सट्रूजनपूर्वी 'ए' आणि 'बी' मटेरियल मिसळण्याची गरज नाहीशी होते.

३. फॉर्म्युलेशनची रचना

सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलिथिलीन केबल मटेरियलची रचना सामान्यतः बेस मटेरियल रेझिन, इनिशिएटर, सिलेन, अँटिऑक्सिडंट, पॉलिमरायझेशन इनहिबिटर, कॅटॅलिस्ट इत्यादींनी बनलेली असते.

(1) सामान्यतः बेस रेझिन हे २ मेल्ट इंडेक्स (MI) असलेले लो डेन्सिटी पॉलीथिलीन (LDPE) रेझिन असते, परंतु अलीकडे, सिंथेटिक रेझिन तंत्रज्ञानाच्या विकासामुळे आणि खर्चाच्या दबावामुळे, लिनियर लो डेन्सिटी पॉलीथिलीन (LLDPE) चा देखील या मटेरियलसाठी बेस रेझिन म्हणून वापर केला जातो किंवा अंशतः केला जातो. वेगवेगळ्या रेझिन्सच्या अंतर्गत मॅक्रोमॉलिक्युलर संरचनेतील फरकांमुळे ग्राफ्टिंग आणि क्रॉस-लिंकिंगवर अनेकदा लक्षणीय परिणाम होतो, त्यामुळे वेगवेगळे बेस रेझिन्स वापरून किंवा वेगवेगळ्या उत्पादकांकडून एकाच प्रकारचे रेझिन वापरून फॉर्म्युलेशनमध्ये बदल केला जातो.
(2) सामान्यतः वापरला जाणारा आरंभक डायसोप्रोपिल पेरॉक्साइड (DCP) आहे, ज्याचे प्रमाण समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. त्याचे प्रमाण खूप कमी झाल्यास सिलेन ग्राफ्टिंग अपुरे पडते; तर ते खूप जास्त झाल्यास पॉलिथिलीन क्रॉस-लिंकिंग होते, ज्यामुळे त्याची तरलता कमी होते, एक्सट्रूडेड इन्सुलेशन कोरचा पृष्ठभाग खडबडीत होतो आणि प्रणाली दाबण्यास अडचण येते. आरंभकाचे प्रमाण खूप कमी आणि संवेदनशील असल्यामुळे, ते समान रीतीने विखुरणे महत्त्वाचे आहे, म्हणून ते सामान्यतः सिलेनसोबतच टाकले जाते.
(3) सिलेन सामान्यतः विनाइल अनसॅचुरेटेड सिलेनसाठी वापरले जाते, ज्यामध्ये विनाइल ट्रायमेथॉक्सिसिलेन (A2171) आणि विनाइल ट्रायइथॉक्सिसिलेन (A2151) यांचा समावेश होतो. A2171 चा जलविघटनाचा दर जलद असल्यामुळे, अधिक लोक A2171 ची निवड करतात. त्याचप्रमाणे, सिलेन मिसळण्याची एक समस्या आहे; सध्याचे केबल मटेरियल उत्पादक खर्च कमी करण्यासाठी त्याची किमान मर्यादा गाठण्याचा प्रयत्न करत आहेत, कारण सिलेन आयात केले जाते आणि त्याची किंमत जास्त असते.
(4) पॉलीथिलीन प्रक्रियेची स्थिरता आणि केबलचे वृद्धत्व-विरोधी गुणधर्म सुनिश्चित करण्यासाठी अँटी-ऑक्सिडंटचा वापर केला जातो. सिलेन ग्राफ्टिंग प्रक्रियेमध्ये अँटी-ऑक्सिडंटची भूमिका ग्राफ्टिंग प्रतिक्रियेला रोखण्याची असते, त्यामुळे ग्राफ्टिंग प्रक्रियेत अँटी-ऑक्सिडंट टाकताना काळजी घेणे आवश्यक आहे. टाकल्या जाणाऱ्या अँटी-ऑक्सिडंटची निवड डीसीपीच्या (DCP) प्रमाणाशी जुळवून केली पाहिजे. दोन-टप्प्यांच्या क्रॉस-लिंकिंग प्रक्रियेमध्ये, बहुतेक अँटी-ऑक्सिडंट उत्प्रेरक मास्टर बॅचमध्ये टाकता येतात, ज्यामुळे ग्राफ्टिंग प्रक्रियेवरील परिणाम कमी होऊ शकतो. एक-टप्प्याच्या क्रॉस-लिंकिंग प्रक्रियेमध्ये, अँटी-ऑक्सिडंट संपूर्ण ग्राफ्टिंग प्रक्रियेत उपस्थित असतो, त्यामुळे त्याचे प्रकार आणि प्रमाण यांची निवड अधिक महत्त्वाची असते. सामान्यतः वापरले जाणारे अँटी-ऑक्सिडंट्स 1010, 168, 330 इत्यादी आहेत.
(5) ग्राफ्टिंग आणि क्रॉस-लिंकिंग प्रक्रियेत होणाऱ्या काही उप-अभिक्रिया रोखण्यासाठी पॉलिमरायझेशन इनहिबिटर (प्रतिबंधक) घातला जातो, ग्राफ्टिंग प्रक्रियेत अँटी-क्रॉस-लिंकिंग एजंट घातल्याने C2C क्रॉस-लिंकिंग होण्याचे प्रमाण प्रभावीपणे कमी करता येते, ज्यामुळे प्रक्रियेची तरलता सुधारते, याव्यतिरिक्त, त्याच परिस्थितीत ग्राफ्ट घालण्यापूर्वी पॉलिमरायझेशन इनहिबिटरवरील सिलेनचे हायड्रोलिसिस कमी करू शकते, ज्यामुळे ग्राफ्ट मटेरियलची दीर्घकालीन स्थिरता सुधारते.
(6) उत्प्रेरक बहुतेकदा ऑर्गनोटिन डेरिव्हेटिव्ह असतात (नैसर्गिक क्रॉसलिंकिंग वगळता), ज्यामध्ये डायब्युटिलटिन डायलॉरेट (DBDTL) सर्वात सामान्य आहे, जे सामान्यतः मास्टरबॅचच्या स्वरूपात टाकले जाते. दोन-टप्प्यांच्या प्रक्रियेत, ग्राफ्ट (A मटेरियल) आणि उत्प्रेरक मास्टर बॅच (B मटेरियल) स्वतंत्रपणे पॅक केले जातात आणि A मटेरियलचे प्री-क्रॉसलिंकिंग टाळण्यासाठी एक्सट्रूडरमध्ये टाकण्यापूर्वी A आणि B मटेरियल एकत्र मिसळले जातात. एक-टप्प्याच्या सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलिथिलीन इन्सुलेशनच्या बाबतीत, पॅकेजमधील पॉलिथिलीनचे अद्याप ग्राफ्टिंग झालेले नसते, त्यामुळे प्री-क्रॉस-लिंकिंगची समस्या उद्भवत नाही आणि म्हणूनच उत्प्रेरकाला स्वतंत्रपणे पॅक करण्याची आवश्यकता नसते.

याव्यतिरिक्त, बाजारात संयुक्त सिलेन उपलब्ध आहेत, जे सिलेन, इनिशिएटर, अँटिऑक्सिडंट, काही स्नेहक आणि तांबे-विरोधी घटक यांचे मिश्रण असून, सामान्यतः केबल कारखान्यांमध्ये एक-चरण सिलेन क्रॉस-लिंकिंग पद्धतींमध्ये वापरले जातात.
त्यामुळे, सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेशनचे सूत्र, ज्याची रचना फार गुंतागुंतीची मानली जात नाही आणि संबंधित माहितीमध्ये उपलब्ध आहे, परंतु योग्य उत्पादन सूत्रांना अंतिम रूप देण्यासाठी काही समायोजनांच्या अधीन राहावे लागते, ज्यासाठी सूत्रातील घटकांच्या भूमिकेची, कार्यक्षमतेवरील त्यांच्या प्रभावाच्या नियमाची आणि त्यांच्या परस्पर प्रभावाची पूर्ण समज असणे आवश्यक आहे.
केबल सामग्रीच्या अनेक प्रकारांपैकी, सिलेन क्रॉस-लिंक्ड केबल सामग्री (दोन-टप्प्यांची किंवा एक-टप्प्यांची) हा एकमेव प्रकार मानला जातो ज्यात एक्सट्रूजनद्वारे रासायनिक प्रक्रिया घडतात. पॉलिव्हिनिल क्लोराइड (PVC) केबल सामग्री आणि पॉलिथिलीन (PE) केबल सामग्री यांसारख्या इतर प्रकारांमध्ये, एक्सट्रूजन ग्रॅन्युलेशन प्रक्रिया ही एक भौतिक मिश्रण प्रक्रिया आहे. रासायनिक क्रॉस-लिंकिंग आणि इरॅडिएशन क्रॉस-लिंकिंग केबल सामग्रीमध्ये सुद्धा, मग ती एक्सट्रूजन ग्रॅन्युलेशन प्रक्रिया असो किंवा एक्सट्रूजन सिस्टीम केबल असो, कोणतीही रासायनिक प्रक्रिया घडत नाही. त्यामुळे, तुलनेने, सिलेन क्रॉस-लिंक्ड केबल सामग्री आणि केबल इन्सुलेशन एक्सट्रूजनच्या उत्पादनामध्ये प्रक्रिया नियंत्रण अधिक महत्त्वाचे आहे.

४. दोन-टप्प्यांची सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेशन उत्पादन प्रक्रिया

दोन-टप्प्यांच्या सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेशन A मटेरियलची उत्पादन प्रक्रिया आकृती 1 द्वारे थोडक्यात दर्शविली जाऊ शकते.

आकृती १ दोन-टप्प्यांच्या सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेटिंग मटेरियल ए ची उत्पादन प्रक्रिया

दोन-टप्प्यांची-सिलेन-क्रॉस-लिंक्ड-पॉलिथिलीन-इन्सुलेशन-उत्पादन-प्रक्रिया-300x63-1

दोन-टप्प्यांच्या सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलिथिलीन इन्सुलेशनच्या उत्पादन प्रक्रियेतील काही महत्त्वाचे मुद्दे:
(१) वाळवणे. पॉलिथिलीन रेझिनमध्ये अल्प प्रमाणात पाणी असल्यामुळे, उच्च तापमानावर एक्सट्रूड केल्यावर, पाणी सिलील गटांसोबत वेगाने अभिक्रिया करून क्रॉस-लिंकिंग निर्माण करते, ज्यामुळे वितळलेल्या पदार्थाची तरलता कमी होते आणि प्री-क्रॉस-लिंकिंग तयार होते. वॉटर कूलिंगनंतर तयार झालेल्या पदार्थातही पाणी शिल्लक राहते, जे न काढल्यास प्री-क्रॉस-लिंकिंग होऊ शकते आणि ते देखील वाळवणे आवश्यक असते. वाळवण्याची गुणवत्ता सुनिश्चित करण्यासाठी, डीप ड्रायिंग युनिटचा वापर केला जातो.
(२) मोजमाप. मटेरियल फॉर्म्युलेशनची अचूकता महत्त्वाची असल्याने, सामान्यतः आयातित लॉस-इन-वेट वजनकाटा वापरला जातो. पॉलिथिलीन रेझिन आणि अँटिऑक्सिडंट मोजून एक्सट्रूडरच्या फीड पोर्टमधून दिले जातात, तर सिलेन आणि इनिशिएटर एक्सट्रूडरच्या दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या बॅरलमध्ये लिक्विड मटेरियल पंपाद्वारे इंजेक्ट केले जातात.
(3) एक्सट्रूजन ग्राफ्टिंग. सिलेनची ग्राफ्टिंग प्रक्रिया एक्सट्रूडरमध्ये पूर्ण केली जाते. एक्सट्रूडरच्या प्रक्रिया सेटिंग्ज, ज्यामध्ये तापमान, स्क्रू संयोजन, स्क्रू गती आणि फीड दर यांचा समावेश आहे, या तत्त्वाचे पालन करणे आवश्यक आहे की, जेव्हा पेरोक्साइडचे अकाली विघटन अपेक्षित नसते, तेव्हा एक्सट्रूडरच्या पहिल्या विभागातील सामग्री पूर्णपणे वितळून एकसमानपणे मिसळली जावी आणि एक्सट्रूडरच्या दुसऱ्या विभागातील पूर्णपणे एकसमान सामग्रीचे पूर्णपणे विघटन होऊन ग्राफ्टिंग प्रक्रिया पूर्ण झाली पाहिजे. विशिष्ट एक्सट्रूडर विभागांचे तापमान (LDPE) तक्ता 1 मध्ये दर्शविले आहे.

तक्ता १ दोन-टप्प्यांच्या एक्सट्रूडर झोनचे तापमान

कार्यक्षेत्र झोन १ झोन २ झोन ३ ① झोन ४ झोन ५
तापमान P °C १४० १४५ १२० १६० १७०
कार्यक्षेत्र झोन ६ झोन ७ झोन ८ झोन ९ तोंडाचा डाय
तापमान °C १८० १९० १९५ २०५ १९५

① येथे सिलेन मिसळले जाते.
एक्सट्रूडर स्क्रूचा वेग एक्सट्रूडरमधील पदार्थाचा रेसिडेन्स टाइम (पदार्थ थांबण्याचा कालावधी) आणि मिश्रणाचा परिणाम ठरवतो. जर रेसिडेन्स टाइम कमी असेल, तर पेरोक्साइडचे विघटन अपूर्ण राहते; जर रेसिडेन्स टाइम खूप जास्त असेल, तर एक्सट्रूड केलेल्या पदार्थाची चिकटपणा (व्हिस्कोसिटी) वाढते. सर्वसाधारणपणे, एक्सट्रूडरमधील ग्रॅन्युलचा सरासरी रेसिडेन्स टाइम इनिशिएटरच्या विघटनाच्या अर्ध-आयुष्याच्या ५-१० पटींमध्ये नियंत्रित केला पाहिजे. फीडिंग स्पीडचा केवळ पदार्थाच्या रेसिडेन्स टाइमवरच नव्हे, तर पदार्थाच्या मिश्रणावर आणि शियरिंगवरही निश्चित परिणाम होतो, त्यामुळे योग्य फीडिंग स्पीड निवडणे देखील खूप महत्त्वाचे आहे.
(4) पॅकेजिंग. ओलावा काढून टाकण्यासाठी दोन-टप्प्यांत सिलेन क्रॉस-लिंक्ड इन्सुलेटिंग मटेरियल थेट हवेत ॲल्युमिनियम-प्लास्टिक कंपोझिट बॅगमध्ये पॅक केले पाहिजे.

५. एक-चरण सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेटिंग मटेरियल उत्पादन प्रक्रिया

एक-टप्प्यातील सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेशन मटेरियलची ग्राफ्टिंग प्रक्रिया केबल फॅक्टरीमध्ये केबल इन्सुलेशन कोरच्या एक्सट्रूजनद्वारे केली जात असल्यामुळे, त्याचे एक्सट्रूजन तापमान दोन-टप्प्यांच्या पद्धतीपेक्षा लक्षणीयरीत्या जास्त असते. जरी एक-टप्प्यातील सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेशनच्या फॉर्म्युल्यामध्ये इनिशिएटर आणि सिलेनचे जलद विखुरणे आणि मटेरियल शियर यांचा पूर्णपणे विचार केला गेला असला तरी, ग्राफ्टिंग प्रक्रियेसाठी तापमानाची हमी देणे आवश्यक असते. म्हणूनच, एक-टप्प्यातील सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेशन उत्पादन प्लांटने एक्सट्रूजन तापमानाच्या योग्य निवडीच्या महत्त्वावर वारंवार जोर दिला आहे आणि सर्वसाधारणपणे शिफारस केलेले एक्सट्रूजन तापमान तक्ता २ मध्ये दर्शविले आहे.

तक्ता २ प्रत्येक झोनचे एक-चरण एक्सट्रूडर तापमान (एकक: ℃)

झोन झोन १ झोन २ झोन ३ झोन ४ फ्लॅंज प्रमुख
तापमान १६० १९० २००~२१० २२०~२३० २३० २३०

ही एक-चरण सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन प्रक्रियेची एक कमतरता आहे, जी दोन-चरणांमध्ये केबल्सचे एक्सट्रूजन करताना सामान्यतः आवश्यक नसते.

६. उत्पादन उपकरणे

उत्पादन उपकरणे ही प्रक्रिया नियंत्रणाची एक महत्त्वाची हमी असतात. सिलेन क्रॉस-लिंक्ड केबल्सच्या उत्पादनासाठी प्रक्रिया नियंत्रणाची अत्यंत उच्च अचूकता आवश्यक असते, त्यामुळे उत्पादन उपकरणांची निवड विशेष महत्त्वाची ठरते.
दोन-टप्प्यांच्या सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेशन मटेरियलच्या उत्पादनासाठी लागणाऱ्या सामग्री उत्पादन उपकरणांमध्ये, सध्या आयात केलेल्या वजनरहित वजनमापकासह असलेले देशांतर्गत आयसोट्रॉपिक पॅरलल ट्विन-स्क्रू एक्सट्रूडर अधिक प्रमाणात वापरले जातात. अशी उपकरणे प्रक्रिया नियंत्रणाच्या अचूकतेच्या गरजा पूर्ण करू शकतात. ट्विन-स्क्रू एक्सट्रूडरची लांबी आणि व्यास यांची निवड सामग्रीचा निवासकाळ (residence time) सुनिश्चित करते, तर आयात केलेल्या वजनरहित वजनमापकाची निवड घटकांची अचूकता सुनिश्चित करते. अर्थात, उपकरणाचे असे अनेक तपशील आहेत ज्याकडे पूर्ण लक्ष देणे आवश्यक आहे.
आधी सांगितल्याप्रमाणे, केबल प्लांटमधील एक-चरण सिलेन क्रॉस-लिंक्ड केबल उत्पादन उपकरणे आयात केलेली आणि महाग आहेत, देशांतर्गत उपकरण उत्पादकांकडे तशीच उत्पादन उपकरणे नाहीत, याचे कारण म्हणजे उपकरण उत्पादक आणि सूत्र व प्रक्रिया संशोधक यांच्यातील सहकार्याचा अभाव.

७. सिलेन नैसर्गिक क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेशन मटेरियल

अलिकडच्या वर्षांत विकसित झालेले सिलेन नैसर्गिक क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेटिंग मटेरियल, वाफ किंवा गरम पाण्यात न बुडवता, काही दिवसांत नैसर्गिक परिस्थितीत क्रॉस-लिंक केले जाऊ शकते. पारंपरिक सिलेन क्रॉस-लिंकिंग पद्धतीच्या तुलनेत, हे मटेरियल केबल उत्पादकांसाठी उत्पादन प्रक्रिया कमी करते, ज्यामुळे उत्पादन खर्च आणखी कमी होतो आणि उत्पादन कार्यक्षमता वाढते. सिलेन नैसर्गिक क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेशनला केबल उत्पादकांकडून वाढती मान्यता मिळत आहे आणि त्याचा वापरही वाढत आहे.
अलिकडच्या वर्षांत, देशांतर्गत सिलेन नैसर्गिक क्रॉस-लिंक्ड पॉलिथिलीन इन्सुलेशन परिपक्व झाले असून त्याचे मोठ्या प्रमाणात उत्पादन केले जात आहे, आणि आयात केलेल्या सामग्रीच्या तुलनेत किमतीच्या बाबतीत त्याचे काही निश्चित फायदे आहेत.

७.१ सिलेन नैसर्गिकरित्या क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेशनसाठी फॉर्म्युलेशन कल्पना
सिलेन नैसर्गिक क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेशन दोन-टप्प्यांच्या प्रक्रियेद्वारे तयार केले जातात, ज्यामध्ये बेस रेझिन, इनिशिएटर, सिलेन, अँटिऑक्सिडेंट, पॉलिमरायझेशन इनहिबिटर आणि कॅटॅलिस्ट यांचा समावेश असलेले एकच फॉर्म्युलेशन असते. सिलेन नैसर्गिक क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेटरचे फॉर्म्युलेशन हे 'ए' मटेरियलचा सिलेन ग्राफ्टिंग दर वाढवणे आणि सिलेन वॉर्म वॉटर क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेटरच्या तुलनेत अधिक कार्यक्षम कॅटॅलिस्ट निवडण्यावर आधारित आहे. उच्च सिलेन ग्राफ्टिंग दर असलेल्या 'ए' मटेरियलचा वापर आणि अधिक कार्यक्षम कॅटॅलिस्टच्या संयोजनामुळे, सिलेन क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेटर कमी तापमानात आणि अपुऱ्या आर्द्रतेतही वेगाने क्रॉस-लिंक होऊ शकते.
आयातित सिलेन नैसर्गिकरित्या क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेटरसाठी लागणारे 'ए-मटेरियल्स' कोपॉलिमरायझेशनद्वारे संश्लेषित केले जातात, ज्यामध्ये सिलेनचे प्रमाण उच्च पातळीवर नियंत्रित केले जाऊ शकते, तर सिलेनचे ग्राफ्टिंग करून उच्च ग्राफ्टिंग दरांसह 'ए-मटेरियल्स'चे उत्पादन करणे कठीण आहे. रेसिपीमध्ये वापरण्यात येणारे बेस रेझिन, इनिशिएटर आणि सिलेन हे विविधता आणि प्रमाणाच्या दृष्टीने बदलले आणि समायोजित केले पाहिजेत.

रेझिस्टची निवड आणि त्याच्या डोसचे समायोजन देखील महत्त्वाचे आहे, कारण सिलेनच्या ग्राफ्टिंग दरात वाढ झाल्यामुळे अपरिहार्यपणे अधिक सीसी क्रॉसलिंकिंग उप-अभिक्रिया होतात. त्यानंतरच्या केबल एक्सट्रूजनसाठी 'ए' मटेरियलची प्रक्रिया सुलभता आणि पृष्ठभागाची स्थिती सुधारण्यासाठी, सीसी क्रॉसलिंकिंग आणि पूर्व-क्रॉसलिंकिंगला प्रभावीपणे रोखण्याकरिता योग्य प्रमाणात पॉलिमरायझेशन इनहिबिटरची आवश्यकता असते.
याव्यतिरिक्त, क्रॉसलिंकिंगचा दर वाढविण्यात उत्प्रेरक महत्त्वाची भूमिका बजावतात आणि त्यांची निवड संक्रमण धातू-मुक्त घटक असलेल्या कार्यक्षम उत्प्रेरकांच्या रूपात केली पाहिजे.

७.२ सिलेन नैसर्गिकरित्या क्रॉसलिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेशनचा क्रॉसलिंकिंग कालावधी
नैसर्गिक अवस्थेतील सिलेन नॅचरल क्रॉस-लिंक्ड पॉलीथिलीन इन्सुलेशनचे क्रॉस-लिंकिंग पूर्ण होण्यासाठी लागणारा वेळ हा तापमान, आर्द्रता आणि इन्सुलेशन थराच्या जाडीवर अवलंबून असतो. तापमान आणि आर्द्रता जितकी जास्त असेल, इन्सुलेशन थराची जाडी जितकी कमी असेल, तितका क्रॉस-लिंकिंगसाठी लागणारा वेळ कमी असतो आणि याउलट, तापमान आणि आर्द्रता जितकी जास्त असेल, तितका वेळ कमी लागतो. तापमान आणि आर्द्रता प्रदेशानुसार आणि ऋतूनुसार बदलत असल्यामुळे, एकाच ठिकाणी आणि एकाच वेळीसुद्धा, आजचे आणि उद्याचे तापमान आणि आर्द्रता वेगवेगळी असू शकते. त्यामुळे, सामग्रीचा वापर करताना, वापरकर्त्याने स्थानिक आणि प्रचलित तापमान व आर्द्रता, तसेच केबलचे स्पेसिफिकेशन आणि इन्सुलेशन थराची जाडी यानुसार क्रॉस-लिंकिंगचा वेळ निश्चित केला पाहिजे.


पोस्ट करण्याची वेळ: १३ ऑगस्ट २०२२